Interieur van de Bibliotheek Zwolle Aalanden

Winkelconcept de Ideale Bibliotheek

Al deze mensen zou ik willen uitnodigen eens naar Overijssel te komen. Deze week werd de bibliotheek Zwolle Aalanden officieel heropend. De achtste bibliotheek in Overijssel die is heringericht volgens het winkelconcept de Ideale Bibliotheek. Een concept dat me blijft fascineren. Iedere keer als ik een dergelijke bibliotheek binnenloop overvalt me het gevoel om zoveel mogelijk boeken mee naar huis te nemen. Dat ik niet alleen sta in dit gevoel, blijkt wel uit de uitleencijfers van heringerichte bibliotheken. Terwijl de landelijke tendens is dat ledenaantallen afnemen en uitleningen dalen, nemen het aantal leden en uitleningen in deze Ideale Bibliotheken met tientallen procenten toe. Hamvraag: hoe kan dit?

Wat willen onze klanten?

Ik ben overtuigd dat de kracht van het winkelconcept in Overijssel zit in de simpele uitgangspunten ervan: wie zijn onze klanten, wat willen ze lezen en hoe presenteren we dit zo aantrekkelijk mogelijk? In Overijssel is uitvoerig onderzoek gedaan naar klantprofielen en lezersvoorkeuren. We hebben inmiddels een aardig beeld van onze belangrijkste klantgroepen en hun voorkeuren. Ons aanbod sluit voortaan naadloos aan op de wensen van onze bestaande klanten. Boeken die de afgelopen jaren niks anders hebben gedaan dan stof vergaren worden simpelweg gesaneerd. Hiervoor in de plaats komen actuele, populaire titels die aansluiten bij klantbehoeften. Kortom, niet het aanbod van de bibliotheek, maar de vraag van de klant is leidend. Een logisch uitgangspunt dat desalniettemin tot voor kort allesbehalve realiteit was.

Moderne boekhandel

Qua presentatie van de collectie heeft er bovendien een gigantische metamorfose plaatsgevonden: rijen met volgestampte kasten zijn verruild voor fancy displaytafels en boeken die zoveel mogelijk frontaal worden gepresenteerd. Bovendien hebben we werelden gecreëerd met visuele focuspunten en een eigen look & feel. De Ideale Bibliotheken in Overijssel worden veelal vergeleken met moderne boekhandels. Een vergelijking die in mijn ogen meer dan terecht is. Ik ben trots dat ik actief een bijdrage kan leveren aan het ontwikkelen van deze bibliotheek nieuwe stijl. Een bibliotheek waar geen plaats meer is voor stof maar waar verbeelding en verrassing centraal staan. Om met de Zwolse wethouder Vedelaar te spreken: de bibliotheek is sexy geworden!

Bekijk de foto’s van Bibliotheek Zwolle Aalanden

‘Zouden bibliotheken nu nog uitgevonden worden?’

Hoewel bezuinigingen inderdaad pijn kunnen doen (heb het eigenhandig meegemaakt tijdens mijn vorige baan bij de regionale krant TC Tubantia), ben ik ervan overtuigd dat het ook kansen biedt. Het dwingt directeuren na te denken over de kern van het bibliotheekwerk. Zoals Eppo van Nispen tot Sevenaer (voormalig directeur DOK Delft) afgelopen voorjaar liet weten tijdens een open dag van Blauwe Brug: ‘Als de bibliotheek niet bestond, zou hij dan nu alsnog uitgevonden worden?’ Het naderende bezuinigingsonheil maakt een dergelijke vraag actueler dan ooit. We zullen meer dan ooit moeten bepalen waar we als bibliotheken voor staan. Wat is ons maatschappelijke belang? Hoe kunnen we ervoor zorgen dat we relevant zijn en blijven?

Dat veel bibliotheekorganisaties niet aan bezuinigingen ontkomen, mag duidelijk zijn. De hamvraag is nu echter hoe je een ombuiging ombuigt in iets positief. Mark belooft in zijn blog directeuren te helpen deze vraag te beantwoorden. Ik ben ervan overtuigd dat hij in die opzet slaagt. Bibliotheekdirecties, pak die kans! Bezuinigen vraagt niet om creatief ondernemen, het schreeuwt erom!

Live-commentaar Twitter
Gedurende de uitzending kon ik het niet laten om op Twitter op de hashtag penw te zoeken. De meningen waren voor de verandering eens niet verdeeld: een wervelwind aan kritiek op dit tenenkrommende optreden van Cohen verscheen op mijn scherm. Het ene commentaar was nog bijtender dan het andere. Mijn persoonlijke favorieten: “Breaking news: campagneleider PvdA onwel geworden na uitzending #penw’ en ‘Vergeleken bij Job Cohen is Jan Peter Balkenende een charismatisch leider’. Ze zouden het maar over je zeggen…

Online afgestraft
Met de komst van Twitter is het mogelijk geworden om live te reageren op hetgeen nu gebeurt. Een misser op t.v. wordt online keihard afgestraft en verspreidt zich bovendien als een lopend vuurtje. Duizend negatieve tweets bereiken bij gemiddeld 100 followers al 100.000 personen.
Twitter kan zodoende een dodelijke crossmediale cocktail vormen voor politici die niet verder komen dan ‘ik heb geen zin om daar antwoord op te geven.’

Toch kunnen politici en hun campagneteams anderzijds ontzettend veel winst behalen met Twitter. Politici hebben de kans om hun boodschap rechtstreeks het land in te gooien, discussie te voeren en zich van hun menselijke kant te laten zien Campagneteams kunnen op hun beurt live monitoren wat een interview, uitspraak of in bovengenoemd geval optreden in een goed bekeken televisieprogramma oplevert aan sentimenten. Het is voor hen een prachtige mogelijkheid om zonder tussenkomst van dure onderzoeksbureaus te bekijken wat wel en wat niet werkt. Met deze nuttige info kunnen ze uiteraard op alle mogelijke manieren hun voordeel doen. Cohen zou bijvoorbeeld geadviseerd kunnen worden zijn gezicht voorlopig maar niet op tv te laten zien voordat de grote debatten beginnen. Met zijn dramatische tv-optredens graaft de goede man simpelweg zijn eigen politieke graf. Gezien de houding die de beoogd premier gisteravond etaleerde kan ik me echter voorstellen dat Cohen daar zelf heel anders over denkt. Ik kan dan ook zijn antwoord wel raden op de vraag van zijn campagneteam hoe hij het eigenlijk zelf vond gaan: ‘Ik heb geen zin om daar antwoord op te geven…”

Meten is weten
Ik heb namelijk het idee dat dit in veel bedrijven (met name in de softe sector) online vooralsnog veel te weinig wordt gemeten en geanalyseerd. We lanceren wel de ene na de andere website, maar meten niet actief het gebruik ervan. Waar zoeken mensen op? Wat is het effect van offline activiteiten op onze online activiteiten? Hoe komen mensen terecht op onze site en waar verlaten ze deze weer? Welke soort nieuwtjes leveren de meeste kliks op, welke de minste? Ik kan zo nog wel even doorgaan…
Al dat soort zaken analyseren kost zoals aangegeven ontzettend veel tijd. Is het dan een reden om onderzoek achterwege te laten? Hierop zeg ik volmondig nee. Als je je activiteiten zo effectief mogelijk wilt inzetten zul je moeten meten en analyseren. Alleen dan kun je ook daadwerkelijk sturen op resultaat. Alleen dan zie je wat wel heeft gewerkt en wat juist niet. Cijfers liegen niet. Een leuk voorbeeld hiervan kwam eveneens ter sprake tijdens een van de colleges. Het betrof een case van een fabrikant van wasautomaten die hun website had ingericht met uitsluitend de term wasautomaten. Uit cijfers blijkt echter dat consumenten niet op de term wasautomaten maar op de term wasmachines zoeken. Gevolg voor dit bedrijf: een lage notering in Googles zoekresultaten met een logisch negatief effect op de omzetcijfers. Een simpel voorbeeld dat recht doet aan de uitspraak: meten is weten. Ik ben er heilig van overtuigd dat een goede monitoring van cijfers en resultaten van online activiteiten veel meer oplevert dan bedrijven zich realiseren. Sterker nog, de mogelijkheid om te meten en analyseren zou een keiharde voorwaarde moeten zijn alvorens een nieuwe site te lanceren. Het succes van een site wordt niet bepaald door hoe gelikt deze eruit ziet. Het succes wordt bepaald door het daadwerkelijke gebruik ervan. Wil je daar actief invloed op kunnen uitoefenen, dan zul je ook actief moeten meten. Ook al kost het wellicht wat meer tijd dan je aanvankelijk had gedacht, het betaalt zich uiteindelijk dubbel en dwars terug.

De komende tijd hoop ik de opgedane kennis zoveel mogelijk in de praktijk te brengen en ga ik er hard aan trekken om een nieuwe website hoog in Googles regionen te krijgen. Om welke website het gaat, laat ik nu nog even in het midden. Als het goed is moeten jullie hem binnenkort vanzelf vinden…

Mashup
Gisteravond ben ik zo suf geweest om in te schakelen op de 3fmawards. Wat me

Niet alle tweets waren positief...

Gemiste kans
Met mij waren er honderden mensen op Twitter die hun ergernissen over deze show niet onder stoelen of banken staken. Hoewel ik begrijp dat de redactie van 3fm niet graag dergelijke berichten op t.v. ziet verschijnen, vind ik het desalniettemin een gemiste kans. De kracht van Twitter zit hem in mijn ogen vooral in het sociale. Bedrijven, maar ook omroepen, hebben er een prachtig middel bij gekregen om de conversatie aan te gaan met hun doelgroep. Die doelgroep heeft bovendien de kans om zijn of haar mening te geven. En uiteraard is die niet altijd positief. De wijze waarop 3fm Twitter tijdens deze awardshow heeft gebruikt is een minachting van hun publiek en doet allesbehalve recht aan de mogelijkheden die Twitter biedt. Kies je voor een mashup tussen oude en nieuwe media, ga dan all the way. Het idee zelf zie ik namelijk echt wel zitten. Televisie kan in combinatie met Twitter interactiever dan ooit worden, zeker als men in de uitzending ook weer reageert op hetgeen op Twitter wordt geschreven. Kansen alom. Ik hoop dus dat er snel een mooi gevolg wordt gegeven op dit initiatief. Alleen dan wel een eerlijk gevolg graag…

Waar ben je wordt de nieuwste hype
In deze docu werd onder andere aandacht besteed aan location based services als Foursquare en Gowalla. Volgens durfkapitalist Chris Sacca gaat dit zonder meer de

Foursquare kan zelfs gratis drankjes opleveren

De mensen uit het netwerk kunnen op je checkins inspelen door suggesties te geven over welk gerecht je zou kunnen bestellen in een restaurant, welke ober je het liefst zou vermijden of welk boek je absoluut moet lenen in de bibliotheek. Daarnaast worden er door andere gebruikers van Foursquare vaak nuttige tips achtergelaten over de locatie waar zij zich eerder hebben ingecheckt. Omdat de dienst is gebaseerd op GPS kun je dus al wandelend door de stad gebruik maken van tips over locaties in je buurt, bijvoorbeeld tips over een gezellig café om de hoek of een restaurant 400 meter verderop.

Vanuit commercieel oogpunt is een dienst als Foursquare natuurlijk ook erg interessant. Zo kun je mensen die regelmatig inchecken op jouw locatie belonen. Check je minimaal vier keer per maand in bij onze bibliotheek dan ontvang je korting op een lezing of cursus om maar wat te noemen. Een mooie manier om trouwe klanten in het zonnetje te zetten. Je kunt ook daarnaast ook iets verzinnen voor mensen die zich voor het eerst aanmelden op jouw locatie. Er zijn bijvoorbeeld al voorbeelden van café’s en restaurants die klanten die voor het eerst inchecken bijvoorbeeld een gratis biertje of kop koffie aanbieden.
Ik ben erg benieuwd hoe deze dienst zich uiteindelijk gaat ontwikkelen. Aangezien ik een groot voorstander ben van ‘eerst maar eens zelf uitproberen’ heb ik me zojuist – mede op aandringen van @comprend – aangemeld bij Foursquare en ga ik op ontdekkingstocht.

Een keerzijde is er natuurlijk bij voorbaat al wel. Als je je incheckt bij pak ‘m beet de plaatselijke bibliotheek, kan iedereen natuurlijk ook meteen zien waar je niet bent. Niet thuis bijvoorbeeld. Kan me voorstellen dat het inbrekersgilde (en in het verlengde de verzekeringsmaatschappijen) de ontwikkelingen rondom location based services dan ook met buitengewone interesse in de gaten houdt…

Het begint al als ik wakker word met de ingebouwde wekker. Tijd om op te staan. Via de Buienradar-app bekijk ik allereerst of het vandaag een fiets- op autodag gaat worden. Via de app van Nu.nl check ik het laatste nieuws om vervolgens via de Twitterapplicatie Echofon mijn eerste tweet van de dag de wereld in te slingeren. Nog even snel via de telefoon mijn mail bekijken en tijd om te gaan. Oordoppen in en kiezen tussen de ingebouwde Ipod of toch maar de app Nederland.FM aanzetten (waarop alle Nederlandse radiozenders zijn vertegenwoordigd). Na het werk boodschappen halen met behulp van de Appie app waarin je aan de hand van eerdere aankopen snel een boodschappenlijstje maakt die vervolgens volgens de looproute van de supermarkt klaar worden gezet in mijn telefoon. (check ook deze fantastische marketingstunt met de Appie app tijdens Pasen–> Grappie. In de winkel hoor ik een bijzonder nummer (fictief natuurlijk, want mijn god wat is die muziek die ze daar draaien slecht, maar dat terzijde) uit de speakers knallen dat ik nog niet ken. Via de app Shazam achterhaal ik met een druk op de knop hoe het nummer heet. Via de interne koppeling naar Youtube bekijk ik na afloop van de kwelling van het boodschappen halen, de bijbehorende videoclip of kies ik ervoor het nummer via de ingebouwde Twitter-applicatie te delen met mijn followers.

Eenmaal thuis werk ik nog snel even mijn mijn sociale netwerken (zoals Hyves, Facebook, Flickr en LinkedIn) bij die allen een gratis applicatie beschikbaar hebben voor mijn Iphone. Na het eten is het tijd om de hardloopschoenen onder te binden. Ook hierbij biedt de Iphone uitkomst. Met behulp van de gratis app Runkeeper kan ik precies bijhouden wat mijn snelheid is, hoe ver ik heb gelopen en welke route ik heb gelopen (via een koppeling met Google maps). Eenmaal thuis blijk ik net de aflevering van De Wereld Draait Door te hebben gemist. Geen nood, via de app Uitzending Gemist kan ik wanneer ik wil de schade inhalen.

Hierna besluit ik nog even een stukje te lezen in een e-book via de applicatie van Stanza waarmee je Iphone opeens wordt omgetoverd tot een e-reader en leg ik de telefoon maar eens aan de lader (want dat ik zo’n beetje het enige probleem met dit apparaat: hij vreet stroom).

Dit zijn zomaar een paar applicaties die inspelen op mijn dagelijkse behoefte aan nieuws, muziek, sociaal netwerken, sporten en ontspanning (en in mindere mate boodschappen halen…). En dan heb ik het nog niet eens gehad over super handige applicaties als Remote (maakt van je telefoon een afstandsbediening), Teamviewer (stelt je in staat met je telefoon je laptop of pc over te nemen), FileApp pro (stelt je in staat bestanden van computer over te zetten naar je Iphone) en WordPress (blogging tool). Zouden alle andere apparaten in mijn huis het om wat voor reden dan ook niet doen, dan biedt de Iphone soelaas.
Dat de Iphone populair is in ons land is een understatement. Inmiddels zijn er in ons land een kleine half miljoen in gebruik.

Waar blijft die bibliotheek app?
Het zal niemand dan ook verbazen dat ik al langere tijd wacht op een applicatie van de bibliotheek. De wereld van onze klanten speelt zich steeds vaker online en op mobiele platforms af. Ik verbaas me er dan ook oprecht over dat de bibliotheek niet inmiddels al lang een applicatie beschikbaar heeft waarmee klanten op z’n minst de collectie van de bibliotheek kunnen doorzoeken en materialen kunnen bestellen. Een van de belangrijkste taken die de bibliotheken zichzelf toedichten is het leveren van een bijdrage aan het mediawijs houden van onze samenleving. Op het digitale vlak zijn we als bibliotheken inmiddels aardig op weg en worden er verschillende nieuwe diensten en producten ontwikkeld. Het mobiele platform daarentegen is vooralsnog onbekend terrein voor de gemiddelde bibliotheek. Er is op dit gebied dan ook een wereld te winnen. Gelukkig zie je op diverse discussiefora van de bibliotheek de noodzaak voor mobiele dienstverlening steeds vaker opleven.

Samen moeten we toch in staat worden geacht om een applicatie te ontwikkelen waar onze klanten hun voordeel mee kunnen doen. Zo is het merendeel van onze boeken uitgerust met een rfid-chip. Dan moet het mogelijk zijn om een applicatie te ontwikkelen waarmee informatie over een boek rechtstreeks naar een mobiel apparaat wordt gestuurd op het moment dat je je mobieltje in de buurt van het boek houdt. Koppel uitgebreide metadata aan deze info (bijvoorbeeld lezersreviews en relevante titelsuggesties) en je hebt al een heel mooi nieuw product ontwikkeld. Zo zijn er nog wel meer prachtige applicaties te bedenken. Aan innovatiekracht en creativiteit ontbreekt het niet in de bibliotheekwereld.

De vraag is echter: wie gaat een dergelijke applicatie ontwikkelen? Het mooiste is een centraal ontwikkelde applicatie die vervolgens lokaal door klanten gebruikt kan worden. De Appie App van Albert Heyn is hier een prachtig voorbeeld van. Deze dienst is ontwikkeld door een dienst van pakweg dertig personen die alle e-marketing van de winkelketen voor hun rekening nemen. Door het enorme bereik van de Albert Heyn (samen bedienen ze naar eigen zeggen pakweg 3 miljoen Nederlanders per maand) is de Appie App inmiddels maar liefst 200.000 keer gedownload.

De bibliotheken beschikken samen over pakweg vier miljoen klanten. Een enorme afzetmarkt dus. Toch duurde het tot nu toe ontzettend lang voordat een dienst landelijk ingevoerd werd. Probleem: (het ontbreken van) landelijke regie. Ik hoop dat er met de oprichting van de stichting Bibliotheek.nl (een van de belangrijkste doelen van deze stichting is het ontwikkelen en implementeren van digitale producten en diensten) ook op mobiel gebied eindelijk schot in de bibliothecaire zaak gaat komen. Laat die bibliotheekapp dus maar komen!